Było takie miasto… Miasto zmęczone bombami, pełne ludzi, którzy zostali pozbawieni dachu nad głową. Ludzi, dla których nie było domem, lecz stało się namiastką schronienia. Miasto, gdzie krew płynęła ulicami, a młodzi ludzie ginęli na bruku.
15 marca 1939 roku wojska niemieckie, po częściowym już opanowaniu Czechosłowacji w październiku poprzedniego roku, zajęły całości tego państwa. 21 marca niemiecki minister spraw zagranicznych Joachim von Ribbentrop wystosował roszczenia, aby Wolne Miasto Gdańsk zostało włączone do Niemiec, zaś przez polskie Pomorze przebiegała eksterytorialna autostrada łącząca Niemcy z Prusami Wschodnimi. Żądania te były nie do przyjęcia dla odrodzonego po 123 latach niewoli państwa polskiego 23 sierpnia 1939 roku w Moskwie podpisano pakt o nieagresji pomiędzy III Rzeszą a Związkiem Sowieckim, którego tajny protokół mówił podziale Polski pomiędzy oba państwa.
Lublin jako miasto wojewódzkie, w momencie wybuchu wojny, znajdowało się na dalekim zapleczu frontu. Było to największe miasto znajdujące się pomiędzy Wisłą a Bugiem, jednak nie należało do czołówki polskich miast pod względem liczby ludności. Lublin był jednak miastem z ogromną tradycją, łączącym w sobie różne kultury, języki oraz religie. Na jego terenie znajdowała się również Lubelska Wytwórnia Samolotów, produkujące samoloty rozpoznawcze dla wojska. Pierwsze skutki toczącej się jeszcze na zachodnich granicach państwa wojny, mieszkańcy miasta odczuli dopiero 2 września 1939 roku, gdy na Lublin spadły pierwsze niemieckie bomby…


Dawid Florczak
asystent prasowy
Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Lublinie